IIA Recruitment 2026: सरकारी नोकरीच्या शोधात असणाऱ्या तमाम तरुण-तरुणींसाठी एक अत्यंत महत्त्वाची आणि मोठी आनंदाची बातमी समोर आली आहे. केंद्र सरकारच्या अखत्यारीत येणाऱ्या एका अत्यंत नामांकित आणि प्रतिष्ठित संस्थेने नवीन क्लर्क (लिपिक) भरतीची अधिकृत जाहिरात प्रसिद्ध केली आहे. विशेष म्हणजे या भरतीसाठी कोणतीही मोठी पदवी किंवा जास्त अनुभवाची अट नाही, साधे पदवीधर असणारे तरुण देखील या सुवर्णसंधीचा फायदा घेऊ शकतात.
तुम्हाला जर सरकारी वातावरणात, एका चांगल्या प्रशासकीय पदावर काम करायचे असेल, तर हा फॉर्म भरण्याची संधी अजिबात हातची गमावू नका. ही भरती नेमकी कुठे निघाली आहे, यासाठी पात्रता काय लागणार, निवड कशी होणार आणि अर्ज कसा करायचा, याची संपूर्ण माहिती आपण आपल्या साध्या आणि सोप्या गवरान भाषेत खाली पाहणार आहोत. शेवटची तारीख संपण्यापूर्वीच सर्वांनी ही माहिती नीट समजून घेऊन आपला ऑनलाईन फॉर्म भरून टाका!
कोणत्या विभागात होणार ही भरती? (Recruitment Board)
मित्रांनो, ही भरती ‘भारतीय खगोलभौतिकी संस्थान’ (Indian Institute of Astrophysics – IIA) मध्ये जाहीर झाली आहे. ही संस्था केंद्र सरकारच्या विज्ञान आणि तंत्रज्ञान विभागाच्या अंतर्गत काम करणारी एक सर्वोच्च स्वायत्त संस्था आहे, जी अंतराळ आणि खगोलभौतिकी संशोधनात देशात आघाडीवर आहे. या संस्थेचे मुख्य कार्यालय कर्नाटक राज्यातील बेंगळुरू (Koramangala, Bengaluru) येथे स्थित आहे.
या संस्थेची देशभरात अनेक फील्ड स्टेशन्स आणि रिसर्च कॅम्पस आहेत, ज्यामध्ये होसकोटे (बेंगळुरू), गौरीबिदानूर (कर्नाटक), कावलूर आणि कोडाईकनाल (तामिळनाडू) तसेच थेट लडाखमधील लेह-हानले या ठिकाणांचा समावेश होतो. या सर्व महत्त्वाच्या केंद्रांवर काम करण्यासाठी देशातील तरुण आणि उत्साही उमेदवारांकडून ऑनलाईन अर्ज मागवण्यात येत आहेत. ही नोकरी मिळवून तुम्हाला थेट केंद्र सरकारच्या प्रशासकीय रचनेत काम करण्याचा मान मिळणार आहे. अधिकृत माहितीसाठी तुम्ही मूळ जाहिरात फाईलचा संदर्भ घेऊ शकता.
भरतीचा संक्षिप्त गोषवारा (Job Overview)
| महत्त्वाचा तपशील | संपूर्ण माहिती |
|---|---|
| भरती करणारी संस्था | भारतीय खगोलभौतिकी संस्थान (IIA), बेंगळुरू |
| पदाचे नाव | अप्पर डिव्हिजन क्लर्क (Upper Division Clerk – UDC) |
| एकूण रिक्त जागा | ०५ जागा |
| अर्ज करण्याची पद्धत | केवळ ऑनलाईन (Online) माध्यमातून |
| नोकरीचे मुख्य ठिकाण | बेंगळुरू आणि संस्थेची इतर फील्ड स्टेशन्स |
| अर्ज करण्याची शेवटची तारीख | २९ जून २०२६ (सायंकाळी ०५:३० वाजेपर्यंत) |
पद आणि प्रवर्गनिहाय जागांची माहिती (Vacancy Details)
या भरती प्रक्रियेअंतर्गत अप्पर डिव्हिजन क्लर्क (Upper Division Clerk – UDC) म्हणजेच वरिष्ठ लिपिक या पदाच्या एकूण ५ जागा भरल्या जाणार आहेत. वेगवेगळ्या सामाजिक प्रवर्गांनुसार (Category) जागांचे आरक्षण खालीलप्रमाणे ठरवण्यात आले आहे:
- खुला प्रवर्ग (UR): ०२ जागा
- इतर मागासवर्गीय (OBC): ०२ जागा
- अनुसूचित जाती (SC): ०१ जागा
निवड झालेल्या उमेदवारांची सुरुवातीची नियुक्ती बेंगळुरू किंवा संस्थेच्या इतर कॅम्पसमध्ये केली जाईल, मात्र आवश्यकतेनुसार भारतातील कोणत्याही केंद्रावर काम करण्याची तयारी उमेदवाराची असावी. थंबनेल किंवा इतर ठिकाणी थेट पगार आणि वयाची रचना पाहून अनेकदा गोंधळ होतो, परंतु अधिकृत जाहिरातीनुसार सर्व प्रवर्गांना नियमांचे योग्य संरक्षण दिलेले आहे.
शैक्षणिक पात्रता काय आवश्यक आहे? (Eligibility Criteria)
या लिपिक पदासाठी अर्ज करू इच्छिणाऱ्या उमेदवारांकडे खालील शैक्षणिक पात्रता असणे बंधनकारक आहे:
- पदवी धारण केलेली असावी (Degree): देशातील कोणत्याही मान्यताप्राप्त विद्यापीठातून किंवा संस्थेतून तुम्ही कोणत्याही शाखेतील (कला, वाणिज्य, विज्ञान, अभियांत्रिकी किंवा समतुल्य) बॅचलर डिग्री (Bachelor’s Degree) पूर्ण केलेली असावी.
- संगणकाचे ज्ञान (Computer Proficiency): उमेदवाराला पर्सनल कॉम्प्युटर (PC) वापरण्याचे चांगले ज्ञान असावे. कार्यालयातील दैनंदिन कामे हाताळण्यासाठी MS Office (MS Word, MS Excel, PowerPoint) आणि इतर ऑफिस ॲप्लिकेशन्स वापरण्याचा सराव असणे गरजेचे आहे.
वयोमर्यादेची अट (Age Limit)
या भरतीसाठी अर्ज करणाऱ्या उमेदवारांचे वय २७ वर्षांपेक्षा जास्त नसावे.
- उमेदवाराच्या वयाची गणना ऑनलाईन अर्ज करण्याच्या शेवटच्या तारखेला, म्हणजेच २९ जून २०२६ रोजी केली जाईल.
- केंद्र सरकारच्या आरक्षण नियमांनुसार अनुसूचित जाती (SC), अनुसूचित जमाती (ST) आणि इतर मागासवर्गीय (OBC) उमेदवारांना वयोमर्यादेत कायदेशीर सवलत लागू राहील.
सविस्तर जाहिरात व अर्जाची लिंक :
| अधिकृत संकेतस्थळ | येथे क्लिक करा |
| सविस्तर जाहिरात | येथे क्लिक करा |
| ऑनलाइन अर्ज | येथे क्लिक करा |
या पदावर नक्की काय काम करावे लागते? (Job Profile)
वरिष्ठ लिपिक (UDC) म्हणून निवड झाल्यानंतर उमेदवाराला संस्थेच्या प्रशासकीय आणि कार्यालयीन कामकाजात महत्त्वाची भूमिका बजावावी लागते. प्रामुख्याने खालील विभागांची जबाबदारी सांभाळावी लागेल:
- स्थापना आणि प्रशासन (Establishment & Administration): कार्यालयातील कर्मचाऱ्यांचे रेकॉर्ड, फाईल्स आणि प्रशासकीय व्यवस्थापन पाहणे.
- स्टोअर्स आणि खरेदी (Stores & Purchase): संस्थेच्या प्रयोगशाळांसाठी आणि कार्यालयासाठी लागणाऱ्या साहित्याची खरेदी, नोंदी आणि साठा व्यवस्थापन करणे.
- अकाउंट्स आणि फायनान्स (Accounts & Finance): रोजचा जमाखर्च, पगार, बिले आणि आर्थिक व्यवहारांची नोंद ठेवणे.
- याव्यतिरिक्त नियंत्रण अधिकाऱ्यांनी वेळोवेळी नेमून दिलेली इतर सर्व कार्यालयीन कामे जबाबदारीने पूर्ण करावी लागतील.
निवड प्रक्रिया कशी राबवली जाईल? (Selection Scheme)
या नोकरीसाठी उमेदवारांची निवड पूर्णपणे गुणवत्तेच्या आधारावर केली जाईल. निवड प्रक्रियेचे टप्पे खालीलप्रमाणे निश्चित करण्यात आले आहेत:
- अर्जांची प्राथमिक छाननी (Screening): सुरुवातीला सर्व आलेल्या ऑनलाईन अर्जांची आणि कागदपत्रांची तपासणी शैक्षणिक पात्रतेनुसार केली जाईल. जर उमेदवारांची संख्या खूप जास्त असेल, तर संस्था मूळ पात्रतेपेक्षा उच्च गुण किंवा उच्च शिक्षण असणाऱ्या उमेदवारांची शॉर्टलिस्ट करून परीक्षेसाठी मर्यादित उमेदवारांना बोलावू शकते.
- लेखी परीक्षा (Written Test): छाननीमधून पात्र ठरलेल्या सर्व उमेदवारांची लेखी परीक्षा घेतली जाईल.
- कौशल्य चाचणी (Skill Test): उमेदवाराची व्यावसायिक क्षमता तपासण्यासाठी कॉम्प्युटर किंवा टायपिंग संदर्भातील कौशल्य चाचणी घेतली जाऊ शकते. ही चाचणी केवळ पात्रता गुणांची (Qualifying Nature) असेल, म्हणजेच याचे गुण अंतिम गुणवत्तेत जोडले जाणार नाहीत (फक्त टाय झाल्यास विचार होईल).
महत्त्वाची टीप: ही लेखी परीक्षा आणि कौशल्य चाचणी केवळ बेंगळुरू (Bengaluru) या शहरातच घेतली जाईल. परीक्षेसाठी येण्या-जाण्याचा कोणताही प्रवास भत्ता (TA) संस्थेकडून दिला जाणार नाही.
परीक्षेचा सविस्तर अभ्यासक्रम (Exam Syllabus)
अप्पर डिव्हिजन क्लर्क या पदाच्या परीक्षेसाठी खालील विषयांची तयारी करणे आवश्यक आहे:
- इंग्रजी भाषा आणि आकलन (English Language and Comprehension): व्याकरण, शब्दसंग्रह, समानार्थी-विरुद्धार्थी शब्द आणि उताऱ्यावरील प्रश्न.
- लॉजिकल रिझनिंग (Logical Reasoning): बुद्धिमत्ता चाचणी, तर्कशक्ती आणि विश्लेषण क्षमता.
- संगणक नैपुण्य (Computer Proficiency): कॉम्प्युटरचे बेसिक ज्ञान, इंटरनेट आणि ऑफिस सॉफ्टवेअर्स.
- सामान्य ज्ञान आणि चालू घडामोडी (General Awareness and Current Affairs): राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय महत्त्वाच्या चालू घडामोडी आणि सर्वसामान्य ज्ञान.
- अंकगणित (Numerical Ability): गणितातील मूलभूत क्रिया, सरासरी, टक्केवारी, नफा-तोटा इत्यादी.
- प्रशासकीय आणि आर्थिक नियम: केंद्र सरकारचे FR-SR नियम, जनरल फायनान्शियल रुल्स (GFR), इन्कम टॅक्स आणि जीएसटी (GST) नियम, सरकारी खरेदी प्रक्रिया (GeM Rules), रजेचे नियम (Leave Rules), केंद्रीय सार्वजनिक खरेदी पोर्टल (CPPP) टेंडरिंग प्रक्रिया आणि इन्व्हेंटरी मॅनेजमेंट यांसारख्या कार्यालयीन विषयांचा अभ्यास करणे आवश्यक आहे.
ऑनलाईन अर्ज कसा सादर करावा? (Application Process)
इच्छुक आणि पात्र उमेदवारांनी आपला अर्ज केवळ ऑनलाईन पद्धतीनेच भरायचा आहे. अर्ज करण्याची टप्प्याटप्प्याने माहिती खालीलप्रमाणे आहे:
- सर्वात आधी संस्थेच्या अधिकृत नोकरी पोर्टलला भेट द्या.
- होम पेजवर असणाऱ्या “Register/ Create New Account” या बटनवर क्लिक करा आणि आपले नाव व चालू ई-मेल आयडी टाकून रजिस्ट्रेशन पूर्ण करा.
- तुमच्या ई-मेलवर एक लिंक किंवा वन-टाइम पासवर्ड (OTP) येईल, त्याच्या मदतीने लॉग-इन करून तुमचा नवीन पासवर्ड सेट करा.
- लॉग-इन झाल्यानंतर अर्जामध्ये विचारलेली सर्व वैयक्तिक माहिती, पत्ता आणि शैक्षणिक तपशील अचूक भरा.
- तुमचा अलीकडील काळातील स्पष्ट स्कॅन केलेला पासपोर्ट साईझ फोटो आणि जन्मतारखेचा पुरावा (१० वीचे सर्टिफिकेट) अपलोड करा.
- कागदपत्रे अपलोड करण्याचा नियम: तुमचे सर्व शैक्षणिक गुणपत्रके, पदवी प्रमाणपत्रे (Degree Certificates) आणि अनुभवाचे दाखले गोळा करून एकच सिंगल PDF फाईल तयार करा आणि ती योग्य ठिकाणी अपलोड करा.
- ओबीसी (OBC) उमेदवारांनी केंद्र सरकारच्या फॉरमॅटमधील नॉन-क्रिमिलेअर आणि जातीचे प्रमाणपत्र (Annexure-I नुसार) आणि अनुसूचित जाती (SC) उमेदवारांनी त्यांचे वैध प्रमाणपत्र (Annexure-II नुसार) अपलोड करणे बंधनकारक आहे.
- पूर्ण फॉर्म भरून झाल्यावर सर्व माहिती तपासून सबमिट करा. अर्ज यशस्वीरित्या सबमिट झाल्यावर ई-मेलवर एक पोचपावती (Acknowledgement) येईल, त्याची आणि अर्जाची प्रिंट काढून स्वतःजवळ जपून ठेवा.
सरकारी सेवेतील कर्मचाऱ्यांसाठी सूचना:
जे उमेदवार आधीपासूनच केंद्र/राज्य सरकार, स्वायत्त संस्था किंवा सरकारी बँकांमध्ये नियमित पदावर कार्यरत आहेत, त्यांनी ऑनलाईन नोंदणी केल्यानंतर आपल्या अर्जाची हार्ड कॉपी सर्व आवश्यक कागदपत्रांसह (Self-Attested) योग्य माध्यमातून (Proper Channel) खालील पत्त्यावर ऑनलाईन अर्ज संपल्यापासून ३० दिवसांच्या आत पाठवणे अनिवार्य आहे:
The Administrative Officer, Indian Institute of Astrophysics, Department of Science and Technology, Sarjapura Road, 2nd Block, Koramangala, Bengaluru – 560 034.
लिफाफ्यावर “Application for the post of Upper Division Clerk forwarding through proper channel” असे स्पष्टपणे लिहिलेले असावे.
महत्त्वाच्या तारखा
- ऑनलाईन अर्ज करण्याची शेवटची तारीख: २९ जून २०२६ (सायंकाळी ०५:३० वाजेपर्यंत)
- परीक्षा आणि प्रवेशपत्र: उमेदवारांना त्यांच्या रजिस्टर्ड ई-मेल आयडीवर प्रवेशपत्र पाठवले जाईल.
उमेदवारांनी शेवटच्या तारखेची वाट न पाहता आपले अर्ज वेळेत सादर करावेत, जेणेकरून तांत्रिक अडचणी येणार नाहीत. फॉर्म भरताना काही अडचण आल्यास तुम्ही webmaster@iiap.res.in या ई-मेलवर संपर्क साधू शकता. ही महत्त्वाची नोकरीची माहिती तुमच्या इतर पदवीधर मित्रांपर्यंत आणि व्हॉट्सॲप ग्रुपवर नक्की शेअर करा!
